Yatırımcıyı tanıyın
Benjamin Graham (1894–1976) değer yatırımının kurucusu kabul edilir. Columbia Üniversitesi'nde ders verdi, Graham-Newman fonunu yönetti. David Dodd ile yazdığı Security Analysis (1934) ve geniş kitle için yazdığı Akıllı Yatırımcı (1949) bugün hâlâ temel kaynaktır. Warren Buffett'ın hocasıdır.
Temel fikir
Bir hisse, bir şirketin parçasıdır; piyasa fiyatı ise bazen aşırı iyimser bazen aşırı kötümser davranan "Bay Piyasa"nın teklifidir. Yatırımcı, şirketin değerinin belirgin biçimde altında alarak kendine bir "güvenlik marjı" bırakmalıdır. Savunmacı yatırımcı için büyük, sağlam bilançolu, kârını ve temettüsünü yıllarca kesintisiz sürdürmüş ve ılımlı fiyatlı şirketleri önerir.
“Doğru yatırımın sırrını üç kelimeye indirmem gerekse, şu sloganı öneririm: güvenlik marjı.”
Akıllı Yatırımcı, 20. bölüm
Kriterler neden bunlar?
Kriterler doğrudan Akıllı Yatırımcı'nın 14. bölümündeki savunmacı yatırımcı listesinden geliyor: yeterli büyüklük, güçlü mali durum (cari oran en az 2, uzun vadeli borç net dönen varlıkları aşmaz), kâr istikrarı, temettü geçmişi, ılımlı F/K (en fazla 15) ve F/K ile PD/DD çarpımının 22,5'i aşmaması.
Türkiye'ye nasıl uyarladık?
Graham 10 yıl kesintisiz kâr ve 20 yıl temettü ister; elimizdeki veri 4–5 yıllık olduğu için bu süreleri kısalttık (tüm yıllarda kâr, son 5 yılın en az 3'ünde temettü). Büyüklük eşiği Türkiye ölçeğine göre 5 milyar TL piyasa değeri. Bankalarda cari oran ve borç kriterleri atlanıyor.
Yaklaşımın zayıf yanları
- Çok katı bir listedir; özellikle yüksek enflasyonlu dönemlerde çok az şirket tüm kriterleri geçer.
- Fabrika, arsa gibi maddi varlığı yüksek şirketleri kayırır; değeri yazılım, marka ya da bilgi gibi maddi olmayan varlıklarda olan şirketleri dışlar.
- "Değer tuzağı" riski: ucuz görünen bir şirket, işi kötüleştiği için ucuz olabilir.
- Kısalttığımız süreler Graham'ın aradığı uzun dönem istikrarını tam yansıtmaz.